𝐌𝐢𝐧𝐡 𝐯𝐚̆𝐧 𝐭𝐢𝐞̂́𝐮 𝐭𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠 𝐓𝐨̂̉ 𝐬𝐮̛ 𝐍𝐠𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐓𝐡𝐢𝐞̂̀𝐮
𝑵𝒈𝒖𝒚𝒆̂𝒏 𝒗𝒂̆𝒏:
師原籍廣東、潮洲府、程鄉縣，謝氏子。戊子年，五月，十八日，戌[寺][1]誕生。十九辭親出家，得法於報資寺，曠圓和上，法名元韶字煥碧。至乙巳年，從中[華][2]來，初錫歸寧府，創建十塔彌陀寺，廣開象教。再回順化、富春山起造國恩寺并普同塔。奉先王命回廣東，筵請長壽石和上開期授戒，并請佛像及法器成多功績，自此奉賜住河中寺，至戊申將示寂，十月，十九日，召集四眾人等，談及玄機，囑晋秘語臨期援筆偈云：
寂[匕][3]鏡無影，
明明珠不容，
堂堂物非物，
寥[匕][4]空物空。
書罷程筆端然坐逝，法臘六十三夏，世壽八十一歲，塔[舉+巨][5]化處。
保大六年歲次辛未五月吉日。
居士慶譜中人洪膏薰沐恭繪。
𝑷𝒉𝒊𝒆̂𝒏 𝒂̂𝒎:
Sư nguyên tịch Quảng Đông, Triều Châu phủ, Trình Hương huyện, Tạ thị tử. Mậu Tý niên, ngũ nguyệt, thập bát nhật, Tuất thời đản sinh. Thập cửu từ thân xuất gia, đắc pháp ư Báo Tư tự, Khoáng Viên Hoà thượng, pháp danh Nguyên Thiều tự Hoán Bích. Chí Ất Tỵ niên, tòng Trung Hoa lai, sơ tích Quy Ninh phủ, sáng kiến Thập Tháp Di Đà tự, quảng khai tượng giáo. Tái hồi Thuận Hoá, Phú Xuân sơn khởi tạo Quốc Ân tự tịnh Phổ Đồng tháp. Phụng Tiên vương mệnh hồi Quảng Đông, diên thỉnh Trường Thọ Thạch Hoà thượng khai kỳ thụ giới, tịnh thỉnh Phật tượng cập pháp khí thành đa công tích, tự thử phụng tứ trú Hà Trung tự, chí Mậu Thân tương thị tịch, thập nguyệt, thập cửu nhật, triệu tập tứ chúng nhân đẳng, đàm cập huyền cơ, chúc tấn bí ngữ lâm kỳ viện bút kệ vân:
Tịch tịch kính vô ảnh,
Minh minh châu bất dung,
Đường đường vật phi vật,
Liêu liêu không vật không.
Thư bãi trình bút đoan nhiên tọa thệ, pháp lạp lục thập tam hạ, thế thọ bát thập nhất tuế, tháp Cửa Hoá xứ.
Bảo Đại lục niên tuế thứ Tân Mùi, ngũ nguyệt cát nhật.
Cư sĩ khánh phổ trung nhân Hồng Cao huân mộc cung hội.
Chú thích:
[1] Chữ Thời 時 vì kỵ húy nên chỉ viết một nửa chữ Tự 寺 ở bên phải, phần chữ Nhật 日 bên trái bỏ trống.
[2] Chữ Hoa 華 vì kỵ húy nên trong nguyên tác viết không có nét sổ giữa
[3] Chữ 匕 là ký hiệu lặp lại chữ ở trên, trong đoạn này chính là chữ Tịch 寂.
[4] Chữ 匕 là ký hiệu lặp lại chữ ở trên, trong đoạn này chính là chữ Liêu 寥.
[5] Chữ [舉+巨] là chữ Nôm sáng tạo, gồm chữ Cử 舉 bên trái và chữ Cự 巨 bên phải, cho âm đọc là Cửa.
𝑫𝒊̣𝒄𝒉 𝒏𝒈𝒉𝒊̃𝒂:
Sư con nhà họ Tạ, quê quán ở huyện Trình Hương, phủ Triều Châu, tỉnh Quảng Đông, Đản sinh vào giờ Tuất ngày 18 tháng 5 năm Mậu Tý - 1648.
Ngài từ biệt cha mẹ xin xuất gia lúc 19 tuổi, được Hoà thượng Khoáng Viên ở chùa Báo Tư truyền pháp, ban pháp danh là Nguyên Thiều, tự Hoán Bích.
Vào năm Ất Tỵ - 1665 (1), Ngài rời Trung Quốc sang nước Việt dừng gậy thiền ở phủ Quy Ninh (2), sáng lập chùa Thập Tháp Di Đà rộng truyền đạo Phật. Rồi trở ra Thuận Hoá(3) đến vùng đồi núi Phú Xuân xây dựng chùa Quốc Ân và tháp Phổ Đồng. Ngài vâng lệnh Tiên vương trở về Quảng Đông rước mời Hoà thượng Thạch Liêm ở chùa Trường Thọ, mở đàn truyền giới và thỉnh tượng Phật, pháp khí đạt nhiều thành tích, được ban ơn về trú trì chùa Hà Trung.
Đến năm Mậu Thân - 1728 biết sắp thị tịch, vào ngày 19 tháng 10 ngài cho triệu tập bốn chúng đệ tử chỉ rõ chân lý nhiệm màu, ân cần khích lệ dặn dò rồi cầm bút viết bài kệ:
Lặng lẽ gương không chiếu bóng
Sáng trưng ngọc chẳng thâu hình
Rỏ ràng vật không phải vật
Mênh mông không chẳng là không
(𝑇ℎ𝑖𝑒̂̀𝑛 𝑠𝑢̛ 𝑁ℎ𝑎̂́𝑡 𝐻𝑎̣𝑛ℎ 𝑑𝑖̣𝑐ℎ)
Viết xong Ngài buông bút ngồi thẳng an nhiên thị tịch, pháp lạp được 63 hạ, tuổi đời thọ 81 năm. Mộ tháp xây dựng tại xứ Cửa Hoá.
Ngày lành tháng 5, mùa hạ năm Tân Mùi (1931) năm thứ 6 triều Bảo Đại.
Cư sĩ Hồng Cao người trong hoàng tộc, tắm gội nước thơm cung kính vẽ.
Trần Đình Sơn kính dịch
--- --- ---
Trong phần này, chúng tôi chỉ thực hiện việc đọc, chép lại nguyên văn chữ Hán và phiên âm từ nội dung trên bức tranh. Phần dịch nghĩa, chúng tôi xin sử dụng bản dịch của nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn.
Bản dịch này vốn đã tốt, mạch lạc và giàu giá trị học thuật. Việc sử dụng là một cách thể hiện sự tôn trọng, tri ân và tôn vinh công lao của các bậc tiền nhân – những người đã dày công gìn giữ, nghiên cứu và lan tỏa các giá trị văn hóa, lịch sử, đặc biệt trong lĩnh vực Phật giáo.
🍂🍂🍂
Bài viết: Trọng Nhân, Anh Quốc
Ảnh: Thư Viện Huệ Quang
